W pokoju zgaszone światło. Ojciec z synem siedzą na kanapie przed telewizorem. Właśnie leci scenka dotycząca narkotyków. Ojciec niepewnie spogląda na syna i stara się coś powiedzieć. Problem i powaga sytuacji go przerasta. Bierze głęboki wdech i zdobywa się na słowa: „jakby, co to wiesz”. Chyba sam nie wie, co chciał powiedzieć. Szybko zapomina o całej sytuacji jakby nie miała większego znaczenia. To oczywiście fragment pewnej reklamy. Troszkę prozaicznej, ale jakże prawdziwej – rodzice nie potrafią i nie chcą rozmawiać o problemach swoich dzieci.

Na czym polega współczesny kryzys wychowania? Kto tak właściwie za niego odpowiada? Nauczyciele, rodzice, a może sami uczniowie? Problem jest o wiele bardziej złożony niż się wydaje. Pierwsze błędy i de facto początki katastrofy wychowawczej, mają miejsce pod nieuwagę rodziców i wychowawców. Najpierw zaczyna się od usuwania wszelkich trudności i nie stawiania nawet drobnych wymagań małym dzieciom. Później przychodzi etap spełniania kaprysów i wszelkich zachcianek niby pokazując tym swoją miłość rodzicielską.

Z czasem w młodym człowieku rodzi się przekonanie, że właśnie tak wygląda życie. Naturalną rzeczą jest chęć zapewnienia swoim dzieciom wszystkiego, co najlepsze. Rodzice chcą dawać dzieciom to, czego im samym brakowało w ich dzieciństwie. I tak mimowolnie trud prawdziwego wychowania został zmieniony na sztuczną w swej treści postawę propagandowo rodzicielską.

„Rodzice nie potrafią rozmawiać z dziećmi. Nie wnikają w życie dziecka z obawy przed jeszcze większym obowiązkiem. Wydaje się, że jedynie z własnej wygody i dla świętego spokoju, nie najlepsze relacje z dziećmi starają się wynagrodzić wielką liczbą przedmiotów” – mówi Ewa Cygan, psycholog rodzinny.

„Oddam dziecko”

Rodzice dobrowolnie zrzekają się obowiązku wychowywania swoich dzieci na rzecz szkoły. Tym jakże trudnym i odpowiedzialnym zadaniem coraz chętniej w całości obarczają nauczycieli. Jednak to na rodzicach spoczywa obowiązek wychowania, a szkoła ma im jedynie w tym dopomóc. Nauczyciele starają się nie uciekać od problemu. Jednak by trud wychowawców przyniósł jakiś efekt i był wart ich poświęcenia to należy zapewnić odpowiednie ku temu warunki. Szkoła pracuje z dzieckiem kilka godzin dziennie.

„Jeśli rodzice do wieczora czas spędzają w pracy to praktycznie ich dziecko od momentu skończenia lekcji do ich powrotu pozostają w towarzystwie kolegów z podwórka. W takiej sytuacji ani rodzice ani tym bardziej nauczyciel nie maja zbyt wielkiego wpływu na wychowanie” – mówi Monika Gajewicz, pedagog szkolny. Młodzież popada w skrajny indywidualizm i konsumpcyjny egoizm. Swoje poczucie bycia niezauważonym wyraża w agresywnych słowach i coraz częściej również w czynach.

Strata czasu

Przyjrzyjmy się jak wygląda obecnie 3 letnia edukacja w liceum. Pierwsze półrocze należy do uczniów. Nauczyciele nawet nie myślą o prowadzeniu zajęć dydaktycznych, czy nawet o znikomym przekazie informacji. Jest to czas zmagań. Nauczyciele pacyfikują wybujałą wolność i swobodne zachowania uczniów pojmowane przez nich za normalne. Dajmy na to, że przez pierwszy semestr każdy licealista zdążył zapoznać się z obowiązującymi zasadami i regułami panującymi w szkole. Nauczyciele mogą teraz przystąpić do pracy. Pozostają im praktycznie dwa lata na przerobienie tego samego materiału, co w dawnym 4 letnim liceum. Wydawałoby się niemożliwe? I oczywiste, że nie sposób omówić tak obszernego materiału, pozostając nawet po lekcjach na dodatkowych zajęciach.

Nie ma, co się oszukiwać, materiał jest przerabiany zdawkowo z wyakcentowaniem najważniejszych tematów. I choć egzamin dojrzałości obecnie nie problem zdać to już z przyjęciem na wyższe studia jest kłopot. Jedynie maturzyści uzyskując ok. 98% punktów z egzaminów mogą myśleć o studiowaniu, co wcale nie świadczy o wysokim poziomie szkół średnich, a wręcz przeciwnie. Nauczyciele zwyczajnie domagają się powrotu systemu z 8 letnią podstawówką i 4 letnim liceum. „Taki system zapewnia odpowiednie omówienie materiału i w efekcie lepiej służy samym uczniom” – mówi Joanna Kuczyńska, nauczycielka języka polskiego.

Z życia nauczyciela

Jedną z okazji do spotkania rodziców z nauczycielami są wywiadówki. Później zostaje kilka osób na rozmowę w cztery oczy. „Gdy spotykam się z rodzicem ucznia, który zachowuje się nagannie, pytam: czy nie ma pan kontaktu ze swoim synem? Czy nie może pan z nim porozmawiać i jakoś wytłumaczyć? Wtedy słyszę: ale ja nie mam z nim kontaktu już od dawna” – opowiada Anna Mazurek, nauczycielka matematyki. Rodzice, co poniektórzy starają się zrzucić swoje obowiązki na innych.

Z kolei nauczyciele mają problem z samym programem nauczania. Na takiej sytuacji i tak najbardziej cierpi sama młodzież. Raz przyszła do mnie pani i powiedziała, że nienawidzi nauczycieli. I niby, jaki to daje przykład jej dziecku? Dzieci są jak ich rodzice i nie wymagajmy od nich cudów i najpierw spójrzmy na siebie” – dodaje.